Kalp pili

Kalp pili (pacemaker) nedir?

Kalp pilleri gerekli durumlarda kalbe elektrik uyarısı verebilen teknoloji harikası elektronik cihazlardır. Pil, jeneratör ve kablolardan oluşur. Pile enerji sağlayan ve pilin çalışmasını yöneten elektronik devrelerin bulunduğu metal kutuya jeneratör denir. Kalp ile jeneratör arasındaki elektrik iletisi ise “lead” adı verilen kablolarla sağlanır. Kalp pili, kalpten gelen elektrik sinyallerini bu kablolar sayesinde algılar ve gerekli durumlarda bu kablolar aracılığıyla kalbi uyarır.

Kalp pili (pacemaker) nasıl çalışır?

Kalp pilinin kalp uyarılarını algılama ve gerektiğinde kalbi uyarma görevi vardır. Yani kalp pili öncelikle kalbin doğal aktivitesini takip eder. Yeterli sayıda kalp atımı varsa pil bunu algılar ve kendisi uyarı çıkarmaz. Kalp pili sadece kalp hızının belirlenen sınırın altına düşmesi durumunda kalbi uyarır.

Hangi durumlarda kalp pili (pacemaker) takılır?

Kalp elektriksel uyarı oluşturma ve iletme özelliğine sahip bir organdır. Kalp normalde dakikada 60 ile 100 arasında atar.  Kalp bunu içinde bulunan özel iletim sistemi sayesinde yapar. Normalde kalbimizde kalbin düzenli çalışmasını sağlayan adeta bir elektrik şebekesine benzeyen bir iletim sistemi vardır. Kalp atışını sağlayan uyarılar kalp içindeki sinüs düğümü adı verilen hücrelerden çıkar. Bu uyarılar AV düğüm denen bir noktada toplanır ve His demeti, sağ dal ve sol dal denen özel iletim yolları ile tüm kalbe dağılır. Böylece kalp gerektiği hızda ve düzenli kasılır. Bir başka deyişle kalbin kendi jeneratörü (sinüs düğümü), trafosu (AV düğüm) ve elektrik kabloları vardır. Elektrik sisteminde oluşan sorunlar nedeniyle kalp yeterli sayıda kasılamazsa nabız yavaşlaması (bradikardi) ortaya çıkar. Çeşitli hastalıklar nedeniyle bradikardi oluşması nabzımızda tehlikeli derecede yavaşlama ve kalp durmasına neden olabilir. Bu esnada kalp vücuda gerekli miktarda kan pompalayamadığı için  baş dönmesi, halsizlik, bitkinlik ve bayılma gibi şikayetler ortaya çıkar. Kalbin iletim sisteminde oluşan ve bradikardiye yol açan problemlerin tedavisi için kalp pilleri kullanılmaktadır. Kalp pili gerekli durumlarda nabzın düşük olduğunu anlar ve kalbin yeterli sayıda atması sağlar. Böylece bayılma, nefes darlığı ve baş dönmesi gibi nabız yavaşlamasına bağlı sorunlar ortadan kalkar.

Kaç çeşit kalp pili (pacemaker) vardır?

Kalp pilleri genel olarak 2 gruba ayrılabilir:

1) Nabız düştüğü zaman kalbi uyaran piller  (Normal pacemakerler): Bu piller nabız düşüklüğüne neden olan soruna göre tek veya iki kablolu olabilir.

2) Zayıf çalışan kalpleri desteklemek amacıyla takılan kalp yetmezliği pilleri (Biventriküler pacemakerler): Bu piller kalp yetmezliğinin tedavisinde kullanılırlar ve üç kabloludurlar. Kalp yetmezliğinde kalbin düzenli ve koordineli çalışması bozulduğu için hastaların nefes darlığı ve çarpıntı gibi yakınmaları daha da artmaktadır. Biventriküler piller kalbin daha koordineli ve etkili çalışmasını sağlayarak kalp yetmezliğine bağlı şikâyetlerin düzelmesine yardımcı olurlar. Bu pillerin aynı zamanda normal kalp pillerinde olduğu gibi nabız düştüğü zaman kalbi uyarma özellikleri de vardır.

Kalp pili nasıl takılır?

Pil takma işlemi genellikle lokal anesteziyle (hasta bayıltılmadan sadece operasyon bölgesi uyuşturularak) yapılan ve yaklaşık 45-60 dakika süren cerrahi bir işlemdir. Pil takma işleminden önce 4-5 saat açlık gereklidir Bu işlem angiografi cihazı (fluoroskopi) bulunan laboratuarlarda steril şartlar altında yapılır. Pil kablosunun kalp içerisinde yerleştirilmesi esnasında fluoroskopi kullanılır. İşlem esnasında hastalara sıklıkla damar yolundan sakinleştirici ilaçlar da verilmektedir.

Pil göğüs ön duvarında köprücük kemiğinin 2 cm kadar altına takılır. Gerekli hallerde bu bölgedeki kıllar tıraş edilir. Bu bölge özel antiseptik solüsyonlarla temizlenir ve steril olarak örtülür.  3-5 cm cilt-ciltaltı kesisi yapılır. Daha sonra köprücük kemiği altındaki toplardamara iğne ile girilir ve buraya bir plastik kılıf yerleştirilir. Plastik kılıf içinden pil kablosu kalbe kadar ilerletilir. Kablonun diğer ucu jeneratöre bağlanır.  Pil jeneratörü ve kablolar cilt altında oluşturulan küçük bir boşluk içine yerleştirilir. Son aşamada cilt dikilerek kapatılır. İşlemden sonra hastalar genellikle bir gece hastanede yatırılır. Ertesi gün özel pil kontrol cihazları ile pilin ayarları yapılır ve pil yerinin pansumanı kontrol edilir.

Çok nadiren bazı hastalarda toplardamar yoluyla pil takılması mümkün olmadığında epikardiyal yöntemle de pil takılabilir. Epikardiyal yöntemde hasta genel
anestezi ile uyutulur ve göğüs duvarı genelde yandan açılarak pil kablosu direk olarak kalp kasına dikilir. Bu kablo daha sonra pil jeneratörüne bağlanır.

Kalp pili takma işleminin riskleri nelerdir?

Kalp pili takılması sık yapılan ve zor olmayan bir cerrahi işlemdir. Hayati riski çok düşüktür. Ancak tüm cerrahi işlemlerde olduğu gibi bir takım riskler taşımaktadır. Kalp pili takılması işlemi sırasında ve erken dönemde %1-2 sıklığında bazı riskler yaşanabilir.  Bunlar pil takılan bölgede morarma ve kanama, damar giriş yerinde kanama, kalp zarına kanama, akciğer zarının hasarlanması, pil kablosunun yerinden çıkması, kablonun kalbi delmesi, pil ve kablolarda teknik fonksiyon bozukluğu, enfeksiyon ve pıhtı oluşmasıdır.

Kalp pili takıldıktan sonra nelere dikkat edilmelidir?

Pilin takıldığı bölgedeki yara iyileşmesi ilk bir haftada büyük oranda tamamlanır. Pil takma işleminde cilt gizli dikişle kapatıldı ise dikişlerin alınması gerekli değildir. Bu hastalarda genellikle dikiş hattı steril bantlar ile kapatılır. Bu bantların 3 hafta kesi yerinde kalması önerilir. İlk bir hafta bu bantların ıslanmaması gerekir. Bir haftadan sonra hastalar banyo yapabilirler ve bantların ıslanması mümkündür. Dikişler gizli değilse 7-10 gün sonra alınması gerekir. Dikişler alınıncaya kadar kesi yerinin günlük pansumanı gerekir. Bu hastalar ancak dikişler alındıktan bir gün sonra banyo yapılabilir.

Kalp pilinin takıldığı taraftaki kol hareketleri birkaç gün hafif kısıtlanmalıdır. Pil takılan taraftaki kol 90 dereceden fazla yana açılmamalı, o tarafta elle 5 kilodan fazla ağırlık taşınmamalı ve o taraf üzerine yatılmamalıdır. Diğer kol kullanımlarla ilgili herhangi bir kısıtlanma yoktur.

Kalp pili takılan bölgede birkaç gün hafif kızarıklık, hafif morarma ve ağrı olabilir. Ancak belirgin şişlik, şiddetli ağrı, sıcaklık, kanama, yara yerinde açılma, akıntı ve belirgin kızarıklık olması durumunda doktorunuza haber vermeniz gereklidir.

Pil takıldıktan genelde 5-10 gün sonra normal hayatınıza ve işe dönebilirsiniz.  Pil takıldıktan 2 hafta sonra kol ve omuz hareketinizde bir kısıtlama yoksa yürüme, yüzme, araba kullanma gibi faaliyetler yapılabilir. Aktivite ve çalışma durumunuz alta yatan kalp hastalığınıza göre ayarlanmalıdır. 1-2 hafta içinde günlük cinsel aktivitelerinize başlayabilirsiniz. Gerekli durumlarda viagra ve benzeri yardımcı ilaçları kullanma konusunda alta yatan kalp hastalığınız ve diğer kalp ilaçlarıyla muhtemel etkileşim önemli olabilir. Detayları doktorunuza danışmanız uygun olur.

Pil takılan hastalara genellikle 1 ay sonra ilk kontrol yapılır. Sonraki takipler genellikle 6 ayda bir olmakla birlikte hasta ihtiyacı ve pilin özelliğine göre takip süresi doktor tarafından belirlenir.

Kalp pili değişimi nasıl yapılır?

Kalp pillerinin hastanın ihtiyacına ve pilin türüne göre değişmekle birlikte ortalama 5-10 yıl arasında bir ömrü vardır. Pil kontrol cihazı ile hastalar takip edilerek cilt üzerinden pil kontrolü yapmak mümkündür. Bu kontrollerde pilin ne kadar ömrü kaldığı anlaşılabilir. Pil ömrü azaldığında bunu anlamak ve basit bir operasyonla jeneratör değişimi yapmak mümkündür. Pil değişiminde pil kabloları yerinde kalır ve sadece jeneratör kısmı değiştirilir.

Kalp pili olan hastalar cep telefonu kullanabilir mi?

Kalp pillerinin tüm elektronik cihazlarla etkileşme riski vardır.  Cep telefonunun pil jeneratöründen 15-20 cm uzakta olması önerilir. Cep telefonuyla pilin olduğu taraf kulaktan konuşmamalıdır. Diğer taraftan cep telefonuyla konuşmak mümkündür. Pilin olduğu tarafta göğüs cebinde telefon taşınmaması gerekir. Kablolu ev telefonlarında ise pil ile etkileşme riski yoktur.

Metal detektörleri veya X-Ray tarama cihazları kalp pilini etkiler mi?

Elle kontrol amaçlı kullanılan metal detektörleri kalp pilinin bulunduğu alana 15 cm’den daha fazlar yaklaştırıldığı zaman ve bugün için hava alanları, alışveriş merkezleri, güvenlik birimleri gibi bir çok yerde kullanılan X-Ray tarama cihazlarından geçildiği zaman kalp pili programında değişiklikler olabilmektedir. Yeni jenerasyon pillerde bu durum çok nadir olsa da hastaların X-Ray cihazından geçmemesi ve pillerinin bulunduğu bölgenin metal detektörü ile taranmamaması önerilmektedir

Mağaza girişlerindeki hırsızlık alarmları ve ev bina güvenlik detektörleri kalp pilini etkiler mi?

Pratikte bu cihazlarla belirgin bir etkileşme riski bulunmamaktadır.

Uçağa binebilir mi?

Uçağa binmekte ve seyahat etmekte bir sakınca yoktur.

Elektronik cihazlardan etkilenir mi?

Mikrodalga fırınlar, saç kurutma makineleri, elektrikli tıraş makineleri elektrikli diş fırçaları, elektrikli ocak ve fırınlar, prizler, kablosuz internet bağlantıları, bilgisayarlar, bulaşık-çamaşır makineleri gibi cihazlarla pratikte belirgin bir etkileşme riski bulunmamaktadır.

Tıbbi tetkikler yapılabilir mi?

Kalp pili olan hastaların özel bu amaçla takılmış koruma özellikleri olan piller dışında Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI/MRG) cihazları ile tetkik edilmeleri, bu cihazların yarattığı yüksek manyetik alan nedeni ile ciddi riskler oluşturmaktadır, bu nedenle kesinlikle kaçınılmalıdır. Diğer tıbbı görüntüleme tetkiklerinden Röntgen çekimi, ultrasonografi ve Doppler incelemeleri, mamografi, kan tetkikleri, sintigrafi, anjiyografi ve vb. tetkiklerin yapılmasında bir sakınca yoktur.

Ameliyat olabilir mi?

Elektro-koter kullanımını gerektiren cerrahi işlemler öncesi sıklıkla kalp pili ayarlarının değiştirilmesi gerekir ve bu ayarlamalar yapıldığı takdirde hastalara her türlü ameliyat altta yatan kalp hastalığı engel teşkil etmediği sürece yapılabilir.

Çocuk doğurabilir mi?

Hastaların gebe kalmasında, çocuk doğurmasında altta yatan kalp hastalığı engel teşkil etmediği sürece kalp pilleri bir sorun oluşturmaz

Kalp pili ayarları değiştirilebilir mi?

Kalp pili ayarları programlayıcı dediğimiz bir cihaz yardımı ile istenildiği şekilde değiştirilebilir. Bu işlem için hastanın kalp pilinin olduğu bölge üzerine bir pille iletişim kuran alet konulurak kontrol ve ayarlamalar yapılır. Hastaya herhangi bir cerrahi müdahaleye gerek yoktur.